Bài 32 : Hiện Tượng Quang – Phát Quang


I . MỤC TIÊU
1. Về kiến thức
- Nêu được khái niệm sơ lược về sự phát quang, đặc điểm của sự phát quang và nêu được một số ví dụ về các hiện tượng quang – phát quang.
- Phân biệt được hiện tượng quang – phát quang với các hiện tượng phát quang khác, như hóa – phát quang, điện – phát quang…
- Phân biệt được huỳnh quang và lân quang.
- Nêu đặc điểm của ánh sáng huỳnh quang.
2. Về kĩ năng
- Vận dụng lí thuyết về hiện tượng phát quang, giải thích một số hiện tượng có liên quan.

II . CHUẨN BỊ
Giáo viên
- Tranh ảnh về hiện tượng quang phát quang
- Nếu có điều kiện, GV có thể chuẩn bị một ống thí nghiệm nhỏ đựng dung dịch fluorexêin. Nếu không có cũng có thể chuẩn bị một số vật làm bằng chất lân quang : các con vật làm bằng đá ép, màu xanh; hoặc bộ gắn tường hình trăng, sao, hoa…, hoặc núm bật, tắt ở một số công tắc điện…
- Đèn phát ra tia tử ngoại hoặc một chiếc bút có gắn đèn thử tiền.
- Một hộp các tông nhỏ dùng để che tối cục bộ.

III . THIẾT KẾ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1 Hoạt động 1. Đặt vấn đề: Chúng ta chắc ai cũng đã có lần quan sát thấy hiện tượng vào lúc trời tối, ngay sau khi tắt đèn thì có một số đồ vật trong phòng tối ( ví dụ như các con vật bằng đá ép màu xanh ) tự phát ra ánh sáng hoặc có nhưng công tắc điện mà nút bấm có khả năng phát ra ánh sáng màu xanh, giúp thuận tiện cho việc tìm chỗ bật điện trong đêm.
Đó là hiện tượng gì? Chúng ta sẽ nghiên cứu trong bài hôm nay
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh

Hoạt động 2
Tìm hiểu khái niệm về sự phát quang.
GV : Đưa ra một số hình ảnh về sự phát sáng của các vật. Yêu cầu học sinh nêu sự phát sáng của của các vật đã biết

( Một số chất có khả năng hấp thụ ánh sáng có bước sóng này để phát ra ánh sáng có bước sóng khác. Hiện tượng đó gọi là hiện tượng quang – phát quang.

GV cho học sinh quan sát một số tranh ảnh về hiện tượng quang – phát quang

? Trong các hiện tượng trong tranh đâu là nguồn sáng kích thích, đâu là ánh sáng phát quang, đâu là vật phát quang

GV thông báo:
Chùm bức xạ tử ngoại gọi là ánh sáng kích thích, ánh sáng do đèn ống phát ra gọi là ánh sáng phát quang.

? Sau khi tắt điện thì đèn ống còn sáng không, con đại bàng còn sáng không.

? Nhận xét gì về thời gian của sự phát quang


GV có thể giới thiệu với HS một số trường hợp có ánh sáng phát quang (ví dụ: đèn ống, một số đồ chơi trẻ em…).
Trong thí nghiệm trên, GV cũng có thể thay thế bằng thí nghiệm chiếu ánh sáng của bút thử tiền vào một vật có khả năng lân quang như các con vật làm bằng bột đá xanh, hoặc một số đồ chơi trẻ em. Chú ý rằng, nếu làm theo phương án này thì cần có một chiếc hộp để che tối cục bộ vì ánh sáng phát quang trong trường hợp này rất yếu.

Yêu cầu học sinh đọc phần chú ý sgk để thu nhận thêm thông tin.


Học sinh thảo luận trả lời



Học sinh tiếp thu ghi nhớ




Học sinh quan sát


Hs thảo luận trả lời








Đèn ống gấn như tắt ngay còn con đại bàng vẫn sáng một thời gian dài

- Sự phát quang còn kéo dài một thời gian sau khi tắt ánh sáng kích thích. Thời gian này dài ngắn khác nhau phụ thuộc vào chất phát quang.











Hs thực hiện.

Hoạt động 3
Tìm hiểu đặc điểm của ánh sáng huỳnh quang và lân quang
GV: Nếu dựa vào cơ chế kích thích sự phát quang thì có quang – phát quang, điện – phát quang, hóa – phát quang, phát quang catôt…thì dựa vào thời gian kéo dài của sự phát quang có huỳnh quang và lân quang.

Yêu cầu HS đọc SGK mục I.2.
Phân biệt hiện tượng huỳnh quang và lân quang ?Gợi ý; Thời gian phát quang và chất phát quang.

( Huỳnh quang là hiện tượng phát quang có thời gian kéo dài rất ngắn sau khi tắt ánh sáng kích thích.
Lân quang là hiện tượng phát quang có thời gian kéo dài khá lớn sau khi tắt ánh sáng kích thích.